Cách tính phần trăm lãi suất vay ngân hàng (theo tháng, theo năm)

Khi bạn đi vay tiền ngân hàng — dù là vay mua nhà, mua xe hay vay tiêu dùng — điều quan trọng nhất chính là hiểu rõ cách tính lãi suất vay.
Chỉ cần nhầm 1% lãi suất thôi, bạn có thể trả thêm hàng triệu đồng mỗi năm mà không hay biết.

Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn từng bước cách tính phần trăm lãi suất vay ngân hàng, giải thích sự khác biệt giữa lãi đơn và lãi kép, đồng thời hướng dẫn cách quy đổi lãi suất theo tháng – theo năm kèm ví dụ thực tế dễ hiểu nhất.

💡 1. Lãi suất vay ngân hàng là gì?

Lãi suất vay ngân hàng là phần trăm (%) mà bạn phải trả cho ngân hàng dựa trên số tiền gốc đã vay, trong một khoảng thời gian nhất định (tháng hoặc năm).
Đây chính là “giá của khoản vay” – khoản chi phí mà bạn phải trả để được sử dụng tiền của ngân hàng.

Ví dụ:

• Bạn vay 100 triệu đồng với lãi suất 12%/năm
  → Nghĩa là bạn phải trả 12% × 100.000.000 = 12 triệu đồng tiền lãi mỗi năm, nếu tính theo lãi đơn.

Lãi suất có thể được tính theo:

• Tháng: áp dụng cho vay ngắn hạn, tín chấp, tiêu dùng.

• Năm: áp dụng cho vay mua nhà, kinh doanh, thế chấp.

🔄 2. Cách quy đổi lãi suất năm ↔ tháng

Ngân hàng thường niêm yết lãi suất theo năm, nhưng nhiều người muốn biết phải trả bao nhiêu hàng tháng.
Dưới đây là công thức quy đổi nhanh:

⚠️ Lưu ý:
Cách quy đổi trên chỉ đúng với lãi suất cố định (simple interest).
Nếu là lãi kép (compound) hoặc dư nợ giảm dần, bạn cần dùng công thức chính xác hơn (xem phần dưới).

🧮 3. Phân biệt lãi đơn và lãi kép

✅ Lãi đơn (Simple Interest)

Lãi chỉ tính trên số tiền gốc ban đầu, không cộng dồn qua từng kỳ.

Công thức:

Ví dụ:
Vay 100 triệu, lãi 12%/năm, thời hạn 2 năm
→ Tiền lãi = 100.000.000 × 12% × 2 = 24.000.000
→ Tổng trả = 124.000.000 đồng.

👉 Ưu điểm: Tính đơn giản, dễ hiểu.
👉 Nhược điểm: Không phản ánh đúng thực tế nếu ngân hàng cộng dồn lãi.

💹 Lãi kép (Compound Interest)

Lãi kép là “lãi trên lãi”. Mỗi kỳ, lãi được cộng vào gốc → kỳ sau tính lãi trên tổng mới.

Công thức:

Trong đó:

• A: Tổng tiền sau khi tính lãi

• P: Tiền gốc

• r: Lãi suất năm (dạng thập phân, ví dụ 12% = 0.12)

• n: Số lần tính lãi trong năm (12 nếu tính theo tháng)

• t: Số năm vay

Ví dụ:
Vay 100 triệu, lãi suất 12%/năm, tính lãi kép hàng tháng trong 2 năm
→ A = 100.000.000 × (1 + 0.12/12)^(12×2)
→ A = 126.825.000 đồng

💬 Nhận xét:
Cùng lãi suất 12%, nhưng lãi kép cao hơn lãi đơn 2.825.000 đồng vì “lãi chồng lãi”.

📊 4. Cách tính lãi vay phổ biến tại Việt Nam

Hiện nay, ngân hàng áp dụng 2 hình thức tính lãi chính:

🔹 a) Tính theo dư nợ gốc cố định

Lãi tính trên toàn bộ số tiền vay ban đầu, không thay đổi qua các tháng.

Công thức:

Ví dụ:
Vay 100 triệu, lãi 12%/năm (1%/tháng), kỳ hạn 12 tháng
→ Lãi tháng = 100.000.000 × 1% = 1.000.000 đồng
→ Tổng lãi = 12.000.000 đồng
→ Tổng trả = 112.000.000 đồng

📌 Phù hợp: Vay ngắn hạn, tín chấp, vay tiêu dùng cá nhân.

🔹 b) Tính theo dư nợ giảm dần

Mỗi tháng, bạn trả một phần gốc → lãi giảm dần theo dư nợ còn lại.
Đây là cách tính phổ biến nhất hiện nay.

Công thức:

Ví dụ:
Vay 100 triệu, lãi 12%/năm (1%/tháng), trả gốc đều trong 5 tháng.

Tổng lãi: 3.000.000 đồng
Tổng trả: 103.000.000 đồng

👉 Ưu điểm: Lãi giảm dần, công bằng hơn.
👉 Nhược điểm: Tháng đầu phải trả cao hơn.

📅 5. Mẹo tính nhanh lãi suất vay ngân hàng

💡 1. Quy tắc 72 – Thời gian gấp đôi vốn

72 / Lãi suất (%/năm) ≈ Số năm để tiền tăng gấp đôi.
Ví dụ: 72 / 12 = 6 năm.

💡 2. Nhẩm nhanh lãi suất tháng ↔ năm

1%/tháng ≈ 12%/năm
1,5%/tháng ≈ 18%/năm

💡 3. Dùng máy tính tự động

👉 Truy cập TinhPhanTram.online
Nhập số tiền vay, lãi suất, kỳ hạn → hệ thống tự hiển thị tiền lãi, tổng trả, biểu đồ giảm dần trong vài giây.

💬 6. Câu hỏi thường gặp

❓ Lãi suất ngân hàng năm 2025 là bao nhiêu?
➡️ Trung bình 7% – 14%/năm, tùy loại vay: tín chấp, thế chấp, kinh doanh…

❓ 1,2%/tháng tương đương bao nhiêu %/năm?
➡️ 1,2 × 12 = 14,4%/năm

❓ Lãi đơn và lãi kép khác nhau thế nào?
➡️ Lãi đơn chỉ tính trên gốc, còn lãi kép tính cả phần lãi đã cộng dồn – nên cao hơn.

❓ Cách tính tổng tiền phải trả khi vay?
➡️ Tổng tiền = Gốc + Lãi (tùy công thức lãi đơn hoặc lãi kép).

✅ Kết luận

Hiểu rõ cách tính phần trăm lãi suất vay ngân hàng giúp bạn:
✔️ Tự tính được tiền trả hàng tháng
✔️ Biết chọn gói vay hợp lý
✔️ Tránh nhầm lẫn giữa “lãi danh nghĩa” và “lãi thực tế”

Chỉ cần nhớ 2 công thức vàng:

• Lãi đơn: Lãi = Gốc × Lãi suất × Thời gian

• Lãi kép: Tổng = Gốc × (1 + r/n)^(n×t)